( أنه لم يخلقكم عبثا و لم يرسلكم هملا ) شخص حكيم ، كار بيهوده نمىكند و نيرومند دادگر ، ستم نمىكند . بنابراين همگان در اين دنيا مسئوليت و تكاليفى دارند . پيش از اين نيز در اين‌باره سخن گفته شد . « 1 » ( علم مبلغ نعمه عليكم ) هر كس نعمت‌هاى خداوند را سپاس گويد نزد خداوند از نيكوكاران به‌شمار آيد و هركس ناسپاسى كند زيانكار مىشود . ( فاستفتحوه و استنجحوه و اطلبوا إليه و استمنحوه ) او را فرمان بريد و در پناهش قرار گيريد و تنها از او بخواهيد تا از فضل خود بر شما بيفزايد . ( فما قطعكم عنه حجاب و لا أغلق عنكم دونه باب ) درب خانه خدا به روى دعاكنندگان باز است و درگاهش به روى خواهندگان پوشيده نيست و راه رسيدن به او آسان است و تنها به دعاى خالصانه و اميد راستين نياز است . ( و إنه لبكل مكان ) دانش و توجه او همه‌جا را فراگرفته است . در اين‌باره پيش از اين سخن گفته شد . « 2 » ( و في كل حين و أوان ) او دايم و ابدى است . ( و مع كل إنس و جان ) علم و عنايت او در هرجا با شماست . ( لا يثلمه العطاء ) بخشش از گنجينه‌هايش نمىكاهد . ( و لا ينقصه الحباء ) اين بند عطف تفسير بر سخنان گذشته است ( و لا يستنفده سائل ) اگر چندين برابر خواسته افراد به آنان بدهند ، باز از دارايىهايش كاسته نمىشود . پيش از اين نيز در اين‌باره سخن گفته شد . « 3 » ( و لا يستقصيه نائل ) اندازه و پايانى براى بخششش نيست . به راستى چه كسى مىتواند او را فراگيرد . ( و لا يلويه شخص عن شخص و لا يلهيه صوت عن صوت ) هيچ چيز او را از چيز ديگر غافل

--> ( 1 ) . شرح خطبه‌هاى : 65 و 86 . ( 2 ) . شرح خطبه : 178 . ( 3 ) . شرح خطبه : 91 .